Αν έχεις σκεφτεί ποτέ να προσθέσεις στοιχεία παιχνιδιού σε προγράμματα εκπαίδευσης ή εταιρικής μάθησης, πιθανότατα θα έχεις συναντήσει αυτούς τους δύο όρους: gamification (παιγνιοποίηση) και game-based learning (εκμάθηση μέσω παιχνιδιών). Μπορεί να φαίνονται εντελώς εναλλάξιμοι, αλλά στην πραγματικότητα υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ τους.
Τι Είναι η Εκμάθηση Μέσω Παιχνιδιών (Game-Based Learning);
Στην περίπτωση της εκμάθησης μέσω παιχνιδιών, τα παιχνίδια είναι σχεδιασμένα εξαρχής με εκπαιδευτικό σκοπό. Τα χαρακτηριστικά και οι αρχές των παιχνιδιών είναι δομικά ενσωματωμένα στις ίδιες τις μαθησιακές δραστηριότητες.
Θυμάσαι εκείνα τα παιχνίδια από την παιδική σου ηλικία, που σε έκαναν να ξεχνάς τον κόσμο γύρω σου γιατί έπρεπε να ολοκληρώσεις μια αποστολή, να βρεις τον δρόμο προς τον θησαυρό ή να σκεφτείς ένα αναπάντεχο κόλπο για να κερδίσεις; Πιθανότατα δεν συνειδητοποίησες καν ότι μέσα από αυτά τα παιχνίδια αναπτύσσονταν το μυαλό σου, οι δεξιότητές σου και οι ικανότητές σου – χωρίς κόπο, με τρόπο παιχνιδιάρικο και ευχάριστο.
Οι άνθρωποι αγαπούν να παίζουν όχι μόνο ως παιδιά, αλλά και ως ενήλικες — και αυτό είναι κάτι που αξιοποιεί και η σύγχρονη εκπαίδευση ενηλίκων.
Η εκμάθηση μέσω παιχνιδιών (game-based learning) μετατρέπει το εκπαιδευτικό περιεχόμενο σε παιχνίδι, και οι συμμετέχοντες μαθαίνουν καθώς παίζουν. Με αυτόν τον τρόπο η μάθηση γίνεται ενεργή, και οι μηχανισμοί του παιχνιδιού ωθούν τους χρήστες να συμμετέχουν συχνά προκειμένου να κατακτήσουν το περιεχόμενο.
Και εμείς στη DEVELOR αξιοποιούμε αυτόν τον μηχανισμό στα εκπαιδευτικά μας προγράμματα που βασίζονται στο παιχνίδι. Στο πρόγραμμα Mission to Mars, οι συμμετέχοντες παίρνουν μέρος σε μια περιπετειώδη αποστολή στον Άρη· στην εκπαίδευση Leadership inspired by Amundsen, ακολουθούν τα βήματα του διάσημου εξερευνητή προς τον Νότιο Πόλο ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν τις ηγετικές τους δεξιότητες· ή καλούνται να διαχειριστούν μια κρίσιμη κατάσταση υπό πίεση χρόνου στην πρόκληση VUCA. Και αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα από τις δυνατότητες που προσφέρει η εκμάθηση μέσω παιχνιδιών.
Σε ένα περιβάλλον εκμάθησης μέσω παιχνιδιών, οι συμμετέχοντες μαθαίνουν νέες έννοιες και εξασκούν δεξιότητες μέσα σε ένα ασφαλές περιβάλλον χωρίς ρίσκο. Η πρόοδός τους στο παιχνίδι συνδέεται άμεσα με την κατανόηση του αντικειμένου που διδάσκεται ή προσεγγίζεται μέσω coaching.
Η Εκμάθηση Μέσω Παιχνιδιού Αυξάνει Την Εμπλοκή Των Συμμετεχόντων
Σκέψου πώς θα προτιμούσες να μάθεις για τη στρατηγική ή τον υπολογισμό πιθανοτήτων – με μαθηματικές ασκήσεις ή παίζοντας σκάκι; Ποια επιλογή θα είχε περισσότερες πιθανότητες να σε κάνει να συνεχίσεις τη μαθησιακή διαδικασία που ξεκίνησες;
Η εκμάθηση μέσω παιχνιδιού έχει σημαντικό αντίκτυπο στη διατήρηση και ανάκληση του περιεχομένου – δηλαδή, στο πόσο καλά μπορούν οι συμμετέχοντες να θυμούνται όσα έμαθαν κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης. Όταν η ανάπτυξη γίνεται διασκεδαστική, η εμπλοκή αυξάνεται, η εμβύθιση ενισχύεται και, ως αποτέλεσμα, αυξάνονται και τα ποσοστά ενεργής συμμετοχής. Σε μια μελέτη, η εκμάθηση μέσω παιχνιδιού αύξησε τη διατήρηση του περιεχομένου κατά περισσότερο από 300% αμέσως μετά την αξιολόγηση.
Καθώς η εκπαίδευση είναι ταυτόχρονα ευχάριστη και προκλητική, οι συμμετέχοντες παραμένουν ενεργοί για περισσότερο χρόνο, κάτι που επιτρέπει την κάλυψη ακόμα και πιο σύνθετων εννοιών μέσω παιχνιδιών και αφηγηματικών σεναρίων.
Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε έναν ακόμα σημαντικό παράγοντα: στη διάρκεια της εκμάθησης μέσω παιχνιδιών, οι συμμετέχοντες μπορούν να εξασκήσουν νέες δεξιότητες και γνώσεις με ασφάλεια. Μπορούν να κάνουν λάθη. Να πειραματιστούν με εναλλακτικές επιλογές. Να αποτύχουν και να ξαναπροσπαθήσουν. Οι ενέργειες και αποφάσεις τους δεν έχουν επιπτώσεις στον πραγματικό επαγγελματικό κόσμο. Με τη βοήθεια της ανατροφοδότησης και της αναστοχαστικής συζήτησης με τον εκπαιδευτή, μπορούν να ενσωματώσουν τις εμπειρίες αυτές στην καθημερινότητά τους.
Η Παιγνιοποίηση Εφαρμόζει Στοιχεία Παιχνιδιού
Η παιγνιοποίηση (gamification), από την άλλη πλευρά, σημαίνει την εφαρμογή σχεδιαστικών στοιχείων και αρχών παιχνιδιού σε μη παιγνιώδη περιβάλλοντα, με στόχο την ενίσχυση της συμμετοχής: πόντοι, διακριτικά, πίνακες κατάταξης και άλλα κίνητρα για να «σπρώξουν» τους ανθρώπους προς τη μάθηση.
Η Παιγνιοποίηση Βασίζεται Στο Φυσικό Ανταγωνιστικό Μας Πνεύμα
Θυμήσου πώς ένιωθες στο σχολείο όταν κέρδιζες έξτρα πόντους γιατί ήσουν ο πρώτος που ολοκλήρωσε τις ασκήσεις των μαθηματικών, διάβασες τα περισσότερα βιβλία το καλοκαίρι ή μάζεψες τα περισσότερα σκουπίδια στην αυλή. Ένιωθες περήφανος και ικανοποιημένος, σωστά; Δεν έπαιζες κάποιο παιχνίδι, αλλά ορισμένα στοιχεία του παιχνιδιού – όπως οι πόντοι ή τα διακριτικά – σίγουρα σου έδωσαν έξτρα κίνητρο για να ολοκληρώσεις το έργο.
Αυτό ακριβώς είναι το μηχανισμό που χρησιμοποιεί η παιγνιοποίηση και που μπορούμε να αξιοποιήσουμε και στην εκπαίδευση ενηλίκων. Δίνοντας επιπλέον πόντους σε όσους ολοκληρώνουν τα περισσότερα μαθήματα, απονέμοντας διακριτικά για την υψηλότερη βαθμολογία στα τεστ γνώσεων ή για την πιο ενεργή συμμετοχή σε μια εκπαιδευτική συνεδρία, μπορεί να προσδώσουμε αυτή την «έξτρα ώθηση». Το να βλέπεις τον εαυτό σου σε έναν πίνακα κατάταξης, πιο πάνω από συναδέλφους – ή ακόμα και από τον προϊστάμενό σου – δίνει πρόσθετο κίνητρο, ειδικά αν συνοδεύεται από κάποια επιβράβευση ή αναγνώριση.
Αυτά τα στοιχεία μπορούν να εξυπηρετήσουν άριστα οποιοδήποτε πρόγραμμα μάθησης στο οποίο θέλουμε να αυξήσουμε το ποσοστό ολοκλήρωσης. Ιδιαίτερα για υποχρεωτικά εταιρικά εκπαιδευτικά υλικά – όπως η συμμόρφωση, η ασφάλεια πληροφοριών ή άλλες εσωτερικές πολιτικές – που συνήθως θεωρούνται αγγαρεία από τους εργαζόμενους.
Συνοψίζοντας, τα στοιχεία της παιγνιοποίησης αντλούν από την ανθρώπινη ανάγκη για συλλογή, ανταγωνισμό και επιτυχία. Βοηθούν στο να ενεργοποιήσουμε τους συμμετέχοντες και να τους εμπλέξουμε ακόμα και με απλό περιεχόμενο. Μπορούν επίσης να τους κινητοποιήσουν να ολοκληρώσουν περισσότερες δραστηριότητες – θέλουν να ξεπεράσουν τον κορυφαίο, να ανεβούν στον πίνακα ή να κερδίσουν μια ανταμοιβή. Και αυτή η ανταμοιβή δεν χρειάζεται καν να είναι υλική – η ψυχολογική ικανοποίηση της νίκης και της υπεροχής είναι πολύ πιο σημαντική.
Πώς Επιλέγεις Ανάμεσα Σε Παιγνιοποίηση Και Εκμάθηση Μέσω Παιχνιδιών;
Η επιλογή πρέπει να βασίζεται στους στόχους και τις ανάγκες της εκάστοτε εταιρείας ή οργανισμού. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρειάζονται και τα δύο στοιχεία, αλλά για διαφορετικό περιεχόμενο και σκοπό. Η υιοθέτηση της μιας ή της άλλης στρατηγικής χωρίς προσεκτική σκέψη μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα – να μειώσει το κίνητρο και να οδηγήσει ακόμα και σε υψηλά ποσοστά εγκατάλειψης μαθημάτων.
Όμως, αν γίνει σωστά, μπορείς να περιμένεις μεγαλύτερη εμπλοκή και πιο ικανοποιημένους συμμετέχοντες. Και αυτό είναι πραγματικά ένα win-win για όλους.
Επικοινώνησε μαζί μας αν χρειάζεσαι συμβουλές για την εφαρμογή παιγνιοποίησης ή εκπαιδευτικών προγραμμάτων με αφήγηση και παιχνίδι.
